لوازم یدکی
برای بیشتر رانندگان، باد معمولی گزینهای کاملاً مناسب و اقتصادی است؛ زیرا حدود ۷۸ درصد هوای محیط نیز از نیتروژن تشکیل شده و در صورت تنظیم منظم فشار باد، عملکرد قابل قبولی دارد. بااینحال، گاز نیتروژن خالص به دلیل پایداری بیشتر فشار، کاهش میزان رطوبت داخل لاستیک و افت فشار کمتر در طول زمان، برای خودروهایی که مسافتهای طولانی طی میکنند، خودروهای سنگین، خودروهای اسپرت یا شرایط رانندگی سخت انتخاب بهتری محسوب میشود.
به بیان ساده، تفاوت بین نیتروژن و باد معمولی آنقدر زیاد نیست که برای همه رانندگان ضروری باشد؛ اما در برخی شرایط خاص، استفاده از نیتروژن میتواند به افزایش عمر لاستیک و حفظ عملکرد بهتر آن کمک کند.
نیتروژن یا باد معمولی؟ آغاز یک انتخاب هوشمندانه
گاز نیتروژن در لاستیک چیست؟
گاز نیتروژن، همان عنصر نیتروژن (Nitrogen) با خلوص بسیار بالا است که بهجای هوای معمولی داخل لاستیک تزریق میشود. برخلاف تصور برخی افراد، نیتروژن مادهای جدید یا خاص نیست؛ بلکه بخش عمده هوایی که هر روز تنفس میکنیم نیز از همین گاز تشکیل شده است.
هوای معمولی تقریباً از ترکیبات زیر تشکیل شده است:
- حدود ۷۸ درصد نیتروژن
- حدود ۲۱ درصد اکسیژن
- کمتر از ۱ درصد گازهای دیگر مانند آرگون، دیاکسیدکربن و بخار آب
تفاوت اصلی زمانی ایجاد میشود که لاستیک با نیتروژن خالص (معمولاً با خلوص ۹۵ تا ۹۹ درصد) پر شود. در این حالت مقدار اکسیژن و رطوبت داخل لاستیک به حداقل میرسد.
دلیل استقبال برخی رانندگان و شرکتهای حملونقل از نیتروژن، ویژگیهای زیر است:
- افت فشار کمتر در طول زمان
- کاهش رطوبت داخل لاستیک
- پایداری بیشتر فشار در تغییرات دمایی
- کاهش احتمال اکسید شدن رینگ و اجزای داخلی لاستیک
البته این مزایا زمانی بیشترین تأثیر را دارند که خودرو بهطور مداوم در مسیرهای طولانی، سرعتهای بالا یا شرایط آبوهوایی سخت استفاده شود.
باد معمولی لاستیک چیست؟
باد معمولی همان هوایی است که توسط کمپرسورهای آپاراتی یا پمپ باد وارد لاستیک میشود. همانطور که گفته شد، این هوا نیز عمدتاً از نیتروژن تشکیل شده و تنها حدود ۲۱ درصد آن اکسیژن است.
به همین دلیل بسیاری از کارشناسان معتقدند اختلاف عملکرد بین باد معمولی و نیتروژن، برخلاف تبلیغات برخی مراکز، آنقدر چشمگیر نیست که همه رانندگان به استفاده از نیتروژن نیاز داشته باشند.
با این حال، هوای معمولی معمولاً دارای مقدار کمی رطوبت است و مولکولهای اکسیژن سریعتر از مولکولهای نیتروژن از دیواره لاستیک عبور میکنند. به همین دلیل فشار باد لاستیکی که با هوای معمولی پر شده است، ممکن است در مدتزمان طولانی کمی سریعتر کاهش پیدا کند.
نکته مهم این است که اگر فشار باد لاستیک بهصورت ماهانه بررسی و تنظیم شود، این اختلاف در استفاده روزمره برای اکثر خودروهای سواری چندان محسوس نخواهد بود.
مقایسه گاز نیتروژن و باد معمولی
| ویژگی | گاز نیتروژن | باد معمولی |
|---|---|---|
| حفظ فشار باد | بسیار خوب | خوب |
| میزان رطوبت | بسیار کم | بیشتر |
| تغییر فشار در گرما و سرما | کمتر | بیشتر |
| هزینه شارژ | بالاتر | پایینتر |
| دسترسی | محدودتر | تقریباً همهجا |
| مناسب برای رانندگی روزمره | بله | بله |
| مناسب برای خودروهای مسابقهای و سنگین | بسیار مناسب | قابل استفاده اما ایدهآل نیست |
| نیاز به بررسی دورهای فشار باد | دارد | دارد |
همانطور که جدول نشان میدهد، نیتروژن در برخی شاخصها عملکرد بهتری دارد؛ اما این برتری لزوماً به معنای انتخاب بهتر برای همه رانندگان نیست. اگر خودرو بیشتر در شهر تردد میکند و فشار باد لاستیکها را بهطور منظم تنظیم میکنید، باد معمولی همچنان گزینهای منطقی و اقتصادی خواهد بود.
مزایا و معایب نیتروژن
استفاده از نیتروژن مزایای قابلتوجهی دارد، اما نباید آن را راهحلی جادویی برای افزایش عمر لاستیک دانست. عملکرد مناسب لاستیک علاوه بر نوع گاز، به عواملی مانند میزان بار خودرو، تنظیم بودن جلوبندی، سلامت سیستم تعلیق و رعایت فشار استاندارد نیز بستگی دارد.
مزایای نیتروژن
- افت فشار لاستیک در طول زمان کمتر است.
- رطوبت داخل لاستیک کاهش پیدا میکند.
- احتمال زنگزدگی رینگهای فلزی کمتر میشود.
- دمای داخلی لاستیک در رانندگیهای طولانی پایدارتر میماند.
- در خودروهای با کارکرد بالا یا سرعت زیاد، عملکرد بهتری ارائه میدهد.
معایب نیتروژن
- هزینه شارژ بیشتر از باد معمولی است.
- همه مراکز خدماتی تجهیزات تزریق نیتروژن ندارند.
- در صورت کاهش فشار، ممکن است مجبور شوید موقتاً از باد معمولی استفاده کنید.
- اگر فشار لاستیک بهطور منظم کنترل نشود، مزیت اصلی نیتروژن نیز تا حد زیادی از بین میرود.
عوارض باد نیتروژن در زمستان
نیتروژن در فصل سرما عارضه یا خطری برای لاستیک ندارد، اما یک باور اشتباه وجود دارد که نیتروژن در افت دما تغییر فشار نمیکند. مطابق قوانین فیزیک، نیتروژن نیز در سرما دچار افت فشار میشود (اگرچه به دلیل عدم وجود رطوبت، افت فشار آن کمی یکنواختتر از هوای معمولی است). تنها عیب آن در زمستان این است که در صورت افت فشار شدید، دسترسی به مراکز تزریق نیتروژن در هوای سرد یا برفی سختتر است.
قاطی شدن باد نیتروژن با باد معمولی
ترکیب باد معمولی با نیتروژن هیچگونه واکنش شیمیایی خطرناک یا آسیبی برای لاستیک و رینگ ندارد (زیرا هوای معمولی هم ۷۸٪ نیتروژن دارد). تنها اتفاقی که میافتد این است که درصد خلوص نیتروژن کاهش یافته و خواصی مثل ثبات فشار و عدم وجود رطوبت تا حدی کمرنگ میشود. بنابراین اگر در مسیر باد لاستیک کم شد، بدون نگرانی میتوانید باد معمولی بزنید.
مزایا و معایب باد معمولی
- مزایا: هزینه پایین و دسترسی آسان در تمام پمپبنزینها و تعمیرگاهها.
- معایب: وجود رطوبت و اکسیژن باعث افت فشار سریعتر نسبت به نیتروژن میشود. بیتوجهی به تنظیم دورهای آن نیز میتواند منجر به افزایش مصرف سوخت و سایش نامنظم لاستیک گردد.
آیا نیتروژن ارزش هزینه اضافی را دارد؟
- باد معمولی را انتخاب کنید اگر: بیشتر رانندگی شهری دارید و عادت دارید ماهانه فشار باد لاستیکها را بررسی کنید.
- نیتروژن را انتخاب کنید اگر: سفرهای طولانیمدت دارید، در مناطق با تغییرات دمایی شدید (بسیار گرم یا سرد) رانندگی میکنید، یا فرصت کافی برای بررسی منظم باد لاستیک را ندارید.
برای چه خودروهایی نیتروژن پیشنهاد میشود؟
اگرچه تقریباً برای هر خودرویی میتوان از نیتروژن استفاده کرد، اما مزایای آن در برخی خودروها بیشتر احساس میشود.
استفاده از نیتروژن معمولاً برای گروههای زیر پیشنهاد میشود:
- خودروهایی که بهطور مرتب سفرهای بینشهری و طولانی انجام میدهند.
- خودروهایی که در مناطق بسیار گرم یا بسیار سرد فعالیت میکنند.
- خودروهای اسپرت و پرفورمنس که فشار زیادی به لاستیکها وارد میشود.
- خودروهای شاسیبلند و آفرودی که بار بیشتری حمل میکنند.
- خودروهای باری، تاکسیها و ناوگان حملونقل با کارکرد بالا.
- خودروهایی که مدت زیادی بدون استفاده باقی میمانند.
در مقابل، برای خودروهای سواری که عمدتاً در مسیرهای شهری رفتوآمد میکنند و فشار باد آنها بهطور منظم کنترل میشود، تفاوت عملکرد نیتروژن و باد معمولی معمولاً آنقدر محسوس نیست که پرداخت هزینه بیشتر را برای همه رانندگان توجیه کند.
باورهای اشتباه درباره نیتروژن
در سالهای اخیر، اطلاعات نادرست زیادی درباره نیتروژن منتشر شده است. در ادامه، چند مورد از رایجترین باورهای اشتباه را بررسی میکنیم.
نیتروژن باعث کاهش چشمگیر مصرف سوخت میشود
نادرست.
اگر فشار لاستیکها به دلیل استفاده از نیتروژن مدت بیشتری ثابت بماند، ممکن است مصرف سوخت اندکی بهتر شود؛ اما خود گاز نیتروژن بهتنهایی تأثیر مستقیمی بر کاهش مصرف سوخت ندارد.
تاثیر باد نیتروژن بر نرمی لاستیک
برخلاف تصور عموم، گاز نیتروژن بهتنهایی باعث نرمتر شدن لاستیک یا سواری خودرو نمیشود. احساس نرمی خودرو مستقیماً به میزان فشار باد (PSI)، جنس لاستیک و سیستم تعلیق بستگی دارد. تنها دلیل این حس در برخی رانندگان این است که نیتروژن به دلیل پایداری مولکولی، بر اثر گرم شدن لاستیک در حرکت انبساط شدیدی پیدا نمیکند و فشار باد را ثابت نگه میدارد، در نتیجه لاستیک کوبش کمتری احساس میکند.
لاستیکی که با نیتروژن پر شده، هرگز نیاز به تنظیم باد ندارد
نادرست.
هر لاستیکی، حتی اگر با نیتروژن خالص پر شده باشد، به مرور زمان مقداری از فشار خود را از دست میدهد. بنابراین همچنان باید فشار باد بهصورت دورهای بررسی شود.
استفاده از باد معمولی بعد از نیتروژن باعث خراب شدن لاستیک میشود
نادرست.
اگر در مسیر به نیتروژن دسترسی نداشتید، میتوانید بدون نگرانی لاستیک را با باد معمولی تنظیم کنید. تنها نکته این است که در این حالت خلوص نیتروژن کاهش پیدا میکند و بخشی از مزایای آن کمتر میشود.
نیتروژن عمر لاستیک را چند برابر میکند
اغراقآمیز است.
عمر لاستیک بیشتر از هر چیز به عواملی مانند تنظیم بودن باد، کیفیت لاستیک، میزان بار خودرو، نحوه رانندگی و تنظیم بودن جلوبندی بستگی دارد. نیتروژن میتواند در حفظ شرایط مناسب لاستیک مؤثر باشد، اما نقش آن در مقایسه با این عوامل محدودتر است.
باد معمولی برای خودرو مضر است
کاملاً نادرست.
اگر باد لاستیک طبق مقدار توصیهشده توسط سازنده خودرو تنظیم شود، استفاده از هوای معمولی هیچ مشکلی برای خودرو ایجاد نمیکند. به همین دلیل، میلیونها خودرو در سراسر جهان سالهاست بدون هیچ مشکلی از باد معمولی استفاده میکنند.
سوالات متداول کاربران
آیا میتوان نیتروژن را با باد معمولی مخلوط کرد؟
بله. در صورت نیاز میتوانید لاستیکی که با نیتروژن پر شده است را با باد معمولی نیز تنظیم کنید. تنها تفاوت این است که خلوص نیتروژن کاهش پیدا میکند و بخشی از مزایای آن کمتر خواهد شد.
هر چند وقت یکبار باید فشار لاستیکهای پر شده با نیتروژن را بررسی کرد؟
توصیه میشود حتی در صورت استفاده از نیتروژن نیز حداقل ماهانه یکبار و همچنین قبل از سفرهای طولانی، فشار لاستیکها بررسی شود.
آیا استفاده از نیتروژن باعث نرمتر شدن سواری خودرو میشود؟
خیر. نرمی یا خشکی سواری بیشتر به تنظیم صحیح فشار باد، نوع لاستیک و سیستم تعلیق خودرو بستگی دارد، نه به نوع گاز داخل لاستیک.
آیا نیتروژن باعث جلوگیری از ترک خوردن لاستیک میشود؟
بهطور مستقیم خیر. نیتروژن به دلیل کاهش رطوبت و اکسیداسیون میتواند به حفظ شرایط داخلی لاستیک کمک کند، اما عواملی مانند نور خورشید، کیفیت لاستیک، دمای محیط و عمر لاستیک نقش بسیار مهمتری در ایجاد ترک دارند.
آیا هنگام تعویض لاستیک باید دوباره نیتروژن تزریق شود؟
اگر قصد دارید همچنان از مزایای نیتروژن استفاده کنید، بله. پس از نصب لاستیک جدید بهتر است مجدداً لاستیکها با نیتروژن پر شوند.
آیا خودروهای داخلی هم میتوانند از نیتروژن استفاده کنند؟
بله. استفاده از نیتروژن محدود به خودروهای خارجی یا لوکس نیست و در صورت تمایل میتوان آن را برای خودروهای داخلی نیز استفاده کرد. با این حال، برای بیشتر خودروهای سواری که استفاده روزمره دارند، تنظیم منظم فشار باد اهمیت بیشتری نسبت به نوع گاز داخل لاستیک دارد.